Document Type : Research Article


1 M.A in English Language and Literature, University of Tabriz, Tabriz, Iran

2 Assistant Professor of English Language and Literature, Department of English Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, University of Tabriz, Tabriz, Iran


The main objective of this paper is to incorporate the three Lacanian orders in Søren Brier’s cybersemiotic theory in the context Lewis Carroll’s Alice texts. As an interdisciplinary framework that emphasizes the role of the observer and its symbolically-generated hieroglyph-like universe of “signification sphere” in which any attempt at accessing the objective world of information seems nonsensical, cybersemiotic is an invaluable tool for re-visiting the three orders by which, according to Lacan, we develop our sense of self and the world. Certain elements such as dream-like states, impossible word plays, paradoxes, and nonsense in the Alice books, which follow the titular character into the fantastic realms of Wonderland and the Looking Glass World, can allow for registering the Real by disclosing the self-referential nature of language and debunking the seemingly integrated façade of an imaginary and metaphoric reality founded upon the Symbolic and the Imaginary. For an in-depth analysis of how a creatively self-reflexive handling of language can evoke a space where the three Lacanian orders emerge simultaneously as one collapses onto the other, a cybersemiotic formulation of nonsense in the Alice books is introduced as the linguistic moment in which signifier-in-isolation (the Real) and signifier-in-relation paradoxically appear on the same cognitive horizon, revealing the underlying dynamics of the signification process which involves an arbitrary development of differentiated signs rendered meaningful due to a tacit consensus agreed upon over the temporal axis.


Main Subjects

Article Title [Persian]

رویارویی با امر واقع نشانه‌شناسی سایبر در کتاب‌های آلیس

Authors [Persian]

  • صنم شاهدعلی 1
  • دکتر لاله مسیحا 2

1 کارشناس ارشد زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استادیار زبان و ادبیات انگلیسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

Abstract [Persian]

هدف اصلی مقاله حاضر بررسی سه امر لاکانی در دو کتاب «آلیس» لوییس کارول در چارچوب نشانه‌شناسی سایبر است. نشانه‌شناسی سایبر (cybersemiotics) یک حوزه و چارچوب میان‌رشته‌ای برای مطالعه نشانه‌ها و نحوه کدگذاری تغییرات محیطی در سیستم‌های خودنوگر (autopoietic) است که توسط سورن بریر (Søren Brier)، نشانه‌شناس معاصر دانمارکی، پایه‌گذاری شده است. بررسی سه امر لاکانی خیالی، نماده و واقع (The Imaginary, the Symbolic, and the Real) در چارچوب نشانه‌شناسی سایبر موید این موضوع است که واقعیت زیسته یک ارگانیسم، در حقیقت، یک نسخه برساخته و نمادینه شده از امر واقعی است که کدگذاری آن میسر نبوده است. با این حال عناصر و نشانه‌هایی همچون ناممکن‌ها، بی‌معنایی‌ها، و پارادوکس‌ها  در آثار ادبی خلاقانه از جمله دو کتاب «آلیس» وجود دارد که امکان بررسی هر سه امر لاکانی را به صورت تنیده در متن فراهم می‌آورد. برای بررسی فرصت های نادر رمزگشایی از امر واقع در میان کدهای زبانی به چارچوب نظری نیاز داریم که بتواند نشانه شناسی، علوم شناختی، و زبان شناسی را با با تکیه بر جدیدترین یافته های فناوری و تأثیر آن بر پدیده­های فرهنگی و روانشناختی با یکدیگر ترکیب کند. چنین چارچوب نظری در نشانه شناسی سایبر توسط Soren Brier  و همکارانش در کتاب Cybersemiotics: Why Informantion Is Not Enough و ژورنال  Cybernetics & Human Knowing تشریح شده است. مطالعه سه امر لاکانی در بستر بی‌معنایی در کتاب‌های آلیس در چارچوب نشانه‌شناسی سایبر بیش از پیش بر اهمیت نشانه‌ها و کدهای ورودی از محیط در شکل‌گیری جهان‌بینی جمعی و فردی صحه می‌گذارد.

Keywords [Persian]

  • نشانه‌شناسی سایبر
  • امر واقع
  • لاکان
  • بی‌معنایی
Bloom, H. (Ed.). (2006). Bloom’s modern critical interpretations: Alice’s adventures in wonderland. Chelsea House.
Brier, S. (2008). Cybersemiotics: Why information is not enough. University of Toronto.
Brier, S., & Carlos, V. (Eds.). (2021). Introduction to cybersemiotics: A transdisciplinary perspective. Springer.
Carroll, L. (2009). Alice’s adventures in wonderland and through the looking-glass and what Alice found there. Oxford University Press. (Original works published in 1865 & 1871)
Coats, K. (2004). Looking glasses and neverlands. University of Iowa.
Cuddon, J. A. (2013). A dictionary of literary terms and literary theory (5th Ed.). Wiley-Blackwell.
Deleuze, G. (1990). The logic of sense. (Mark Lester, Trans.). Athlone.
Evans, D. (2006). An introductory dictionary of Lacanian psychoanalysis. Routledge. (Original work published in 1996)
Eyers, T. (2012). Lacan and the concept of the real. Palgrave Macmillan.
Gutermann-Jacquet, D. (2015). The impossible-to-write and the unreadable: On the relationships between literature and the Lacanian real. Recherches en Psychanalyse, 19, 43-49. 
Lacan, J. (2007). Écrits. (Bruce Fink, Trans.). Norton. (Original work published in 1966a).
Lacan, J. (1966b, December 31). Lewis Carroll: Maître d’école buissonnière [Interview] Hommage rendu à Lewis Carroll. France Culture.
Lacan, J. (2007). The Mirror stage as formative of the function of the I as revealed in psychoanalytic experience. In David H. Richter (Ed.), The critical tradition (Alan Sheridan Trans.; 3rd Ed.) (pp. 1123-1129). Bedford/St. Martin’s.
Lane, C. (2011). Lewis Carroll and psychoanalysis: Why nothing adds up in wonderland. The International Journal of Psychoanalysis, 92(4), 1029-45. 
Lecercle, J. (2002). Philosophy of nonsense. Routledge. (Original work published in 1994)
López-Varela, A. (2014). Metalanguage in Carroll's "Jabberwocky" and Biggs's reRead. CLCWeb: Comparative Literature and Culture, 16(5). 
Marret-Maleval, S. (2013). ‘And, as in uffish thought he stood.’ Culture/Clinic, 1, 99–120. 
Nobus, D, (Ed.). (1999). Key concepts of Lacanian psychoanalysis. Other.
Shakespeare, W. (2003). Hamlet, prince of Denmark, (Philip Edwards, Ed.). Cambridge University Press. (Original work published in 1603)
Shires, L. M. (1988). Fantasy, nonsense, parody, and the status of the Real: The example of Carroll. Victorian Poetry, 26(3), 267–283. JSTOR, 
Walker, B. E. (Ed.). (2001). CliffsComplete™ Alice’s adventures in wonderland. Hungry Minds.